2023
Po oczyszczeniu terenu po obu stronach płotu, wiosną rozpoczęliśmy naprawianie i malowanie ogrodzenia. Projekt koordynowany był przez przez ESJF European Jewish Cemeteries Initiative, finansowany przez Republikę Federalną Niemiec.
W maju odsłonięto tablicę z oznaczeniem cmentarza i kodem QR, odsyłającym do historii nekropolii. W uroczystości poza kilkudziesięcioma wolontariuszami sprzątającymi nekropolię wzięli udział przedstawiciele Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie, United States Holocaust Memorial Museum, Narodowego Instytutu Dziedzictwa, European Jewish Cemeteries Initiative
W tym samym momencie ruszyliśmy z projektem dalszego oczyszczania cmentarza z zarośli, samosiejek i śmieci. Pracowali wspólnie studenci ze Staffordshire University (Wielka Brytania) i Uniwersytetu Szczecińskiego oraz inni wolontariusze z Polski i Ukrainy. Przeprowadzono nieinwazyjne badania archeologiczne, ustalając położenie grobu masowego oraz dawnego ogrodzenia cmentarza. W pracach porządkowych wziął udział osobiście kard. Grzegorz Ryś, arcybiskup Łodzi i przewodniczący Komisji Episkopatu ds. Dialogu z Judaizmem.
W ramach części edukacyjnej uczniowie z Zespołu Szkół nr 1 im. Jana Pawła II w Przysusze wysłuchali wykładów dr Agnieszki Zarychty-Wójcickiej i dr Stevena Reece’a. Oprowadzenie po żydowskim dziedzictwie miasta poprowadził prof. Radosław Ptaszyński.
Prace zakończono międzyreligijną modlitwą prowadzoną przez naczelnego rabina Polski Michaela Schudricha, kard. Grzegorza Rysia, o. Macieja Biskupa OP oraz pastora Stevena D. Reece’a. Następnie w Domu Kultury odbyło się otwarcie wystawy „Byli sąsiadami”, przygotowanej przez Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie oraz debata o relacjach chrześcijańsko-żydowskich. Kard. Ryś zadeklarował przekazanie honorarium za najnowszą książkę „Chrześcijanie wobec Żydów. Od Jezusa po inkwizycję. XV wieków trudnych relacji” na finansowanie powrotu na przysuski cmentarz macew, które są poza nim.
W październiku, kontynuowano projekt edukacyjny prowadozny wspólnie z Zespołem Szkół nr 1 im Jana Pawła II w Przysusze. Uczniowie w Domu Kultury mogli spotkać się z dr Steven D. Reece prezydentem The Matzevah Foundation, aktualnie przebywającym w Centre for Crime, Justice and Security Staffordshire University. Dr Reece opowiedział o swojej pracy przy ochronie dziedzictwa żydowskiego w Polsce i odpowiedział na pytania. Następnie w czasie spaceru z oprowadzeniem prof. Radosława Ptaszyńskiego z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego młodzież poznała historię kilku miejsc związanych ze społecznością żydowską miasta, w tym ostatnią kuczkę (sukka (hebr. סוכה), zabytkową synagogę i budowane obecnie centrum dbające o tradycje chasydyzmu. Ostatnim elementem było poznanie historii cmentarza żydowskiego i wspólne prace porządkowe. Pod tablicą zapalono znicze w intencji pokoju i upamiętnienia dawnych mieszkańców Przysuchy.
